Z Elevatör

Z Elevatörün Çalışma Prensibi

Z elevatörler, adını da aldığı Z şeklindeki taşıma hattı boyunca yatay besleme, dikey taşıma ve yatay boşaltmadan oluşan üç bölümü tamamlayan taşıma sistemleridir.

İşleyiş şu şekilde devam eder: Ürün, giriş noktasında kovalara alınır ve boşaltma noktasına kadar aynı kova içerisinde taşınır. Taşıma esnasında farklı ekipmanlara aktarım yoktur. Hassas ürünler için kaliteyi koruyan temel unsur da budur.

Saha incelemelerinde her düşüş noktasının, ürün için potansiyel kırılma riski oluşturduğu görülmektedir. Z elevatörler, düşük darbeli taşıma sistemi mantığıyla çalışmaktadır. Ürün, kovalar içinde sabit şekilde taşınır ve sistem boyunca ani düşüşler veya sert çarpmalar yaşanmaz. Bu da hassas ürünlerde büyük avantaj sağlar.

Hangi Ürünlerde Kullanılır?

Z elevatörler, şunlar için en iyisidir:

• Pelet yemler
• Granül ürünler
• Tohum ve bakliyatlar
• Flake ürünler
• Gıda ve diğer hassas ham maddeler

Çünkü bu ürünlerin ortak bir özelliği vardır: Darbeye ve sürtünmeye karşı hassas olmaları. Z elevatör ise özel yapısı sayesinde tüm bu riskleri minimize etmektedir.

Z Elevatörün Avantajları

Z elevatör, tasarımı gereği ürünü nazikçe taşıyan ve dolayısıyla taşıma esnasında zarar görmesini engelleyen bir sistemdir. Katlar arasında taşınan ürün, yatay veya dikey formlarda rahatlıkla hareket edebilir. Bu “Z” şeklindeki çalışma prensibi sayesinde hatlar arası ilave konveyör ihtiyacı da ortadan kalkmaktadır. Bunun devamında ise sahada ekipman sayısı düşmüş, kompakt bir yerleşim sunulmuş olur.

Benzeri iyileştirmeler için tasarım öncesi saha ziyaretleri şarttır. Öyle ki bizler, özellikle pelet yem taşıyan bazı tesislerde, standart elevatörlerle yapılan taşımada kırık oranlarının arttığına şahit olduk. Z elevatör uygulanan projelerde ise ürün bütünlüğünün daha başarılı korunduğunu gözlemledik.

Ürünün kapalı sistem içerisinde taşınabilmesi ise tozlu ürünlerde çalışma ortamının daha temiz tutulmasına yardımcı oldu. Düşük darbeli taşımada doğru bir hat tasarımı adına projelendirilen Z elevatörlerin tam fayda sunabilmesi için şu başlıkların da öne çıkarılması gerektiğini hatırlatmak gerekir:

Nazik ürün yükleme (besleme)

Ürünün kovalara doğrudan tepeden düşmesini önlemek için konveyör bant veya vibrasyonlu besleyiciler kullanılmalıdır. Besleme ünitesinin hızı, kovaların hızı ile uyumlu (senkronize) olmalıdır.

Kova şekli ve malzemesi

Kovalarda keskin köşeler bulunmamalıdır. Ürünün sıkışmasını veya hasar görmesini önlemek için yuvarlak yapılı kova tasarımları tercih edilmelidir. Kovalara ürünün yapışmaması için pürüzsüz yüzeyler kullanılmalıdır.

Hassas zincir tasarımı

Zincirin dişlileri ve yapısı tasarlanırken, taşıma esnasında ortaya çıkacak sarsıntı düzeyi dikkate alınmalıdır. Burada önemli olan sarsıntıyı en aza indirebilmektir. Kılavuz tasarımında plastik tercih edilmesi, hareket dolaylı ortaya çıkan sarsıntının kovalara geçmesini engeller.

Düşük darbeli boşaltma

Z elevatörlerde çoğu kişinin gözden kaçırdığı nokta boşaltma kısmıdır. Ürünün yüksekten düşmesini önlemek için, kovanın boşaltma noktasında (üst yatay kısım) yavaşça dönmesini sağlayan özel bir kova devirme mekanizması (kamlama sistemi) tasarlanmalıdır. Kovaların boşaltma anında savrulmasını engelleyen kılavuz raylar kullanılmalıdır.

Tüm bunların yanı sıra sistem performansını korumak ve Z elevatörü uzun yıllar sorunsuz kullanabilmek için de temizlenebilir ve bakımı kolay şase tasarımları (genellikle paslanmaz çelik) seçilmelidir.

Z Elevatörde KARDEV Uzmanlığı

Z elevatörün başarılı şekilde çalışabilmesi için yalnızca ekipmanın üretim kalitesinin yeterli olmadığından bahsetmiştik. Bu noktada besleme şekli, taşıma kapasitesi, kova tasarımı, zincir sistemi ve boşaltma noktası bir bütün olarak değerlendirilmelidir.

Saha deneyimlerinden yola çıkarak, kapasiteyi artırmak amacıyla gereğinden yüksek hızlarda çalışan sistemlerin ürün hasarlarını artıracağını söylemek doğrudur. Benzer şekilde yanlış seçilen kova yapıları da ürünün sıkışmasına veya düzensiz boşalmasına neden olabilir.

Bu nedenle KARDEV Makina olarak her projeyi taşınacak ürünün özelliklerine göre ayrı değerlendiriyoruz. Aynı kapasiteye sahip iki farklı tesis için dahi farklı çözümler geliştirmek gerekebiliyor. Z elevatör sistemlerini, taşınacak ürünün özelliklerini ve tesisin çalışma koşullarını dikkate alarak projeye özel tasarlıyoruz.

Bizim için önemli olan yalnızca ürünü bir noktadan başka bir noktaya taşımak değildir. Asıl hedefimiz, taşıma süreci boyunca ürün kalitesini koruyan, bakım maliyetlerini kontrol altında tutan ve tesis operasyonuna uzun vadeli katkı sağlayan çözümler geliştirmektir.

Siz de bu özellere sahip, ayrıcalıklı bir projelendirme ve uygulama süreci arıyorsanız, Z elevatör hakkında detaylı bilgi almak için KARDEV Makina ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Z elevatör ile kovalı elevatör arasındaki temel fark nedir?

Z elevatör ile kovalı elevatör sıklıkla karıştırılan iki sistemdir. Ancak çalışma prensipleri ve kullanım amaçları farklıdır.

Z Elevatör : Taşıma rotasında Z harfi çizer. Kovalara giren ürün, boşaltma noktasına kadar kovadan çıkmaz. Hassas ürünler için idealdir. Yatay ve dikey üniteleri birleştirdiği için fabrika içinde alan tasarrufu sağlar.

Kovalı Elevatör : Yatay taşıma özelliği yoktur. Yüksek hızda merkezkaç kuvvetiyle boşaltma yaptığından, hassas ürünler için uygun değildir. Çok miktarda malzemenin aktarılması gereken ağır sanayi uygulamalarında kullanılır. Daha sade, dikey bir gövdeye sahiptir, ancak yanına bir de yatay konveyör eklenmesi gerekebilir.

Z elevatör ölçüleri projeye göre değiştirilebilir mi?

Z elevatör sistemleri tamamen projeye özel tasarlanabilmektedir. Yükseklik, kapasite ve hat yapısı ihtiyaca göre belirlenir.

KARDEV Makina Z elevatör üretiminde hangi bilgilere ihtiyaç duyar?

• Taşınacak ürün tipi
• Kapasite ihtiyacı
• Taşıma mesafesi ve yüksekliği
• Tesis yerleşim planı